28 December 2015

Roland Barthes ”Camera Lucida – Fotoğraf Üzerine Düşünceler” kitabı inceleme yazım;

Fransız felsefeci, edebiyat eleştirmeni, edebiyat ve toplum kuramcısı Roland Barthes fotoğrafçı olmamasına rağmen; tarihte ortaya çıktığından beri en temel sorulardan biri olan ”Fotoğraf Nedir?” sorusuna cevap aradığı ”Camera Lucida – Altı Kırkbeş” kitabı fotoğraf teorisi ve eleştirisi üzerine Susan Sontag’ın ”Fotoğraf Üzerine” kitabıyla birlikte en önemli eserlerden biri olarak kabul ediliyor…

Roland Barthes ”Camera Lucida”da fotoğrafın ”teknik” tanımlarını bir kenara koyup fotoğrafçının asıl işlevinin bilgilendirmek, temsil etmek, şaşırtmak, göstermeye neden olmak ve tutkuyu kışkırtmak olduğunu; fotoğrafı da yorumlarken önce ”studium”; kültürel, sosyal ve tarihsel bağlamlarla göstergebilimsel okunması; yani; fotoğrafın anlamı, mesajı, imgelerin ilişkisi, gerçeklik kurgusu ile genel bir anlam çıkarıp sonrasında ”punctum” terimi ile fotoğrafta yer alan kişi, mekan ve nesne ile daha kişisel ve duygusal ilişkiler içinde bulunulması gerektiğini savunuyor.

Diğer bir deyişle, kendi tanımıyla; ”fotoğrafın kendisini heyecanlandırması ve duygulandırması için aşırı teknik, gerçeklik, sanat tanımlamalarından kaçınıp, gözlerini kapatıp, fotoğraftaki ayrıntının kendi ahengiyle etkin bilince yükselmesine izin vererek”; fotoğrafın gerçekte neyi söylemek istediğini, fotoğrafa bakan üzerindeki etkilerini ve bu etkilerin sebeplerini keşfetmeye çalışmış.

Fotoğrafları sadece ”iyi-kötü” ve diğer genel bilindik aşırı ”teknik” terimler ile değerlendirilme ve bu kuramlar olmadan fotoğraf ile ilgili fikir/eleştiri sahibi olunamayacağı önyargılı günümüz ortamında aslında ”fotoğrafın ruhunun” önemini ve fotoğrafa bakan için etkilenmenin esas olduğunu belirten; tüm fotoğrafseverlerin mutlaka okuması gereken bir kitap.

Uğur ÇOBANOĞLU

LrMobile2712-2015-080658481373401236